Кытанахская модельная библиотека

1914 – Кытаанахха бастакы интернат — пансионат аһыллыбыта 110 сыла

1929-Кытаанахха бастакы ТСОЗ тэриллибитэ 95 сыла

1939  —  орто оскуола аһыллыбыта 85 сыла

1949 с. – “1941-1945 сс. сэрии сылларыгар өлбүт биир дойдулаахтарын” сырдык кэриэстэригэр тутуллубут,  норуокка аатттанарынан  Танда пааматынньыгар тутуллубубута 75 сыла

1959 –доруобуйа харыстабылын министиэристибэтин нөҥүө уһуйаан саастаах оҕолорго 25 миэстэлээх детсад аһыллыбыта 65 сыла

1969 — сельпо уурайан кусталарга,предприятиеларга кубулуйбута 55 сыла

1969 – 45 миэстэлээх детсад аһыллыбыта 55 сыла

1994 – уһуйаан уруһуй хайысхатын ылбыта 30 сыла

1994 – оскуолабыт республиканскай экспериментальнай площадка аатын ылбыта 30 сыла

1999— уһуйаан 2 араас саастаахтарга анаан араарыллыбыта 25 сыла

1999— “I Хатылы (Кытаанах) нэһилиэгин төрдө-ууһа” кинигэ бэчээккэ тахсыбыта 25 сыла

     Литература: Матвеев Николай Михайлович  / хомуйан оҥордо: Е. Е. Ефимова. — Дьокуускай : Сайдам,2020. – 136 с.

1894 – Спиридон Тихонович Собакин төрөөбүтэ 130 сыла. “Албаан Аат” III истиэпэнэ уордьан, “Хорсунун иһин”, “Германияны Кыайыы иһин” мэтээллэр кавалердара, гражданскай, Аҕа дойду сэриилэрин кыттыылааҕа, “Бойобуой” колхуос чилиэнэ. Кытаанах нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо.

      Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо. д. а. — Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев,2020. – С.69.

1894 –Николай Васильевич Коркин төрөөбүтэ 130 сыла. (1894-1985)

      Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо. д. а. — Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев,2020. – С.77.

1899 с. – Петр Федорович Захаров төрөөбүтэ 125 сыла (1899-1956)

           Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо. д. а. — Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев,2020. – С.83.

1899 с.  – Дмитрий Васильевич Ноев -Саллаат Миитэрэй төрөөбүтэ 125 сыла (1899-1943). “Албаан Аат” III истиэпэнэ уордьан кавалера, гражданскай, Аҕа дойду сэриилэрин кыттыылааҕа, “Эдэр ыччат” колхуос чилиэнэ (Кытаанах н.).

          Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо. д. а. — Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев,2020. – С.63.

1909 – Василий Петрович Харитонов төрөөбүтэ 115 сыла  (1909-1967). Гражданскай сэрии кыттыылааҕа.

     Литература:Дьонугар-сэргэтигэр умнуллубат үтүөлээх / [хомуйан оҥордо К. В. Харитонова]. — Чурапчы : Саҥа олох, 2009. — 122 с.

100 саастаахтар:

1924 – Илья Михайлович Нестерев төрөөбүтэ 100 сыла (1924-1997). Булчут, сылгыһыт. Дьабарыкы Хайаҕа шахтаҕа үлэлээбитэ. 1943 с. фроҥҥа ыҥырыллыбыта  “Японияны Кыайыы иһин”, “Германияны Кыайыы иһин” мэтээллэр кавалердара.

      Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо. д.а.. — Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев,2020.–С.78.

1924-Евсей Дмитрьевич Захаров төрөөбүтэ 100 сыла (1924 – 04/02/1944). Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа

             Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо. д.а.. — Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев,2020.–С.53

1924 –Петр Александрович Коркин төрөөбүтэ 100 сыла (1924-1948). Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа

      Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо. д.а.. — Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев,2020.–С.59

1924 с. – Афанасий Константинович Матвеев төрөөбүтэ 100 сыла (1924-1999). РСФСР үөрэҕириитин туйгуна, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа  “1941-1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр килбиэннээх үлэтин иһин” мэтээл кавалера

        Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо. д.а.. — Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев,2020.–С.85

1924 с. – Николай Иннокентьевич Парфенов төрөөбүтэ 100 сыла (1924-1975), Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа,  бухгалтер

        Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо. д.а.. — Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев,2020.–С.85

1924 –Новгородов Николай  Александрович төрөөбүтэ 100 сыла (1924-1945) Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа

        Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо. д.а.. — Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев,2020.–С.32.

1924 – Дмитрий Дмитрьевич Гоголев төрөөбүтэ 100 сыла (1924-1945). Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа

         Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо. д.а.. — Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев,2020.–С.49.

 1924 с. – Павел Харлампьевич Решетников төрөөбүтэ 100 сыла (1924- )

Холкуос, совхоз чемпион сылгыһыта, булчута, отчута, БСТХБ 2 төгүл кыттааччыта, нэһилиэк депутата,солбуйар председателэ, председателэ.

          Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо. д.а. — Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев,2020.–С.388.

1924 с. — Мария Прокопьевна Захарова төрөөбүтэ 100 сыла (1924-

             Литература: Сут –кураан, уот – сэрии, көһөрүү : Кытаанах, Танда- Бахсы нэһилиэктэрэ  1941-1945 сс. / суруйдулар, хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина [уо. д.а.; киирии тыл автордара С.А.Саргыдаев, Е.Н.Потапов].- Дьокуускай : Издатель Э. Т. Пономарев,2022. – С.147

1924 с. –  Гоголев Николай Петрович  төрөөбүтэ 100 сыла. (22.05.1924) көһөрүллүү кыттыылааҕа

         Литература: Сут –кураан, уот – сэрии, көһөрүү : Кытаанах, Танда- Бахсы нэһилиэктэрэ  1941-1945 сс. / суруйдулар, хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина [уо. д.а.; киирии тыл автордара С.А.Саргыдаев, Е.Н.Потапов].- Дьокуускай : Издатель Э. Т. Пономарев,2022. – С.248

1924 с. — Коркин Илья Спирдонович төрөөбүтэ 100 сыла (1924-)

сылгыһыт

1924 с.—Коркина Анна Семеновна  төрөөбүтэ 100 сыла, сэрии сылларыгар “Фронтовой звено” салайааччыта

       Литература: Сут –кураан, уот – сэрии, көһөрүү : Кытаанах, Танда- Бахсы нэһилиэктэрэ  1941-1945 сс. / суруйдулар, хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина [уо. д.а.; киирии тыл автордара С.А.Саргыдаев, Е.Н.Потапов].- Дьокуускай : Издатель Э. Т. Пономарев,2022. – С.45.

1929 – Егор Прокопьевич Коркин төрөөбүтэ 95 сыла (1929-1988). Кытаанах. Сэбиэскэй хаһаайыстыбаннай үлэ бэтэрээнэ, “Бочуот Знага” уордьан кавалера. 

         Литература: Төрүт дьарыгы өрө тутан : Чурапчы улууһугар тыа хаһаайыстыбатын сайдыыта / М. Н. Корякин. — Дьокуускай : Сайдам, 2007. – С.199 

Тохсунньу. Январь

15 – Николай Федорович Смирников-Төлөөйүскэй 75 сааһа (1949). Хоһоонньут, кыраайы үөрэтээччи. Арассыыйа үөрэҕириитин туйгуна, Кытаанах нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо.

         Литература:Чурапчы — уран тыл биһигэ : антология /  хомуйан оҥордо М. Н. Кузьмина ; кинигэ тахсыытыгар эппиэттээх В. В. Гуляев ; редактор С. Е. Ноева — Чурапчы : [и. с.], 2019. – С. 504-507.

Муус устар. Апрель    

13 – Екатерина  Иннокентьевна Новгородова 95 сааһа (1929). Социалистическай үлэ геройа, Октябрьскай Революция, Үлэ Кыһыл Знамятын уордьаннар кавалердара, АБ үтүөлээх агронома, Чурапчы, Мэҥэ Хаҥалас улуустарын бочуоттаах олохтооҕо.

        Литература: Якутия — 2019 : календарь знаменательных и памятных дат / Нац. б-ка Респ. Саха (Якутия), Отд. регион. библиогр. ; [сост. Л. Т. Ядреева ; ред. Э. М. Максимова]. — Якутск : Бичик, 2019. – С. 88.

Ыам ыйа. Май.

 1964 с. бэс ыйыгар Чурапчыга 1 оройуоннааҕы дьахталлар спартакиадалара буолбута 60 сыла.

        Литература: Чурапчы үйэттэн үйэҕэ / хомуйан оҥордулар: В. В. Макарова уо. д.а.. – Дьокуускай : Дани-Алмас, 2023. – С.184.

Атырдьах ыйа. Август

22 — Василий Васильевич  Яковлев  — төрөөбүтэ 90 сыла (1934-1994). Поэт, прозаик, тылбасчыт, ССРС Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ.

       Литература: Писатели Якутии : биобиблиографический справочник / автор-составитель В.Н. Павлова.  — Якутск :Бичик, 2019. – С.698.

Балаҕан ыйа. Сентябрь.

17 — Санитарнай-эпидемиологическай станция аҺыллыбыта 65 сыла (1959).

        Литература: Чурапчы нэһилиэгэ / [хомуйан оҥордулар: Н. М. Заболоцкая и уо.д.а. ; аан тыл И. И.Оконешников]. — Дьокуускай : ЦИКЛ, 2013. – С. 247.

19 — Чурапчы улууһугар – кэриэстэбил күнэ. (2002)

Алтынньы. Октябрь.

14 – СӨ “Үтүө дьыала хамсааһын”тэриллибитэ 25 сыла (“2000 Үтүө дьыала хамсааһын соруктара” 1999с. № 873 ыйаах).

Литература: Тутуу биһиги дьылҕабытыгар. – Дьокуускай Көмүөл, 2017. – С.388.

21 – Чурапчытааҕы СУТ ОДьКХ тэриллибитэ 65 сыла (1959). Чурапчы Райсоветын №211 урааҕа, 21.10. 1959 с.

  Литература: Чурапчы нэһилиэгэ / [хомуйан оҥордулар: Н. М. Заболоцкая и уо.д.а]. — Дьокуускай : ЦИКЛ, 2013.–С.387.

Сэтинньи. Ноябрь.

22 – Кытаанахха оскуола аһыллыбыта 110 сыла (1914, Хабатчинская однокл. нач. училище).

Литература: Кытаанахпыт билиитин кыһатыттан кынат анньынан : [ахтыылар] / книнигэни суруйда,хомуйан оҥордо Е. П. Скрябина. — Дьокуускай : Издатель Макеев В. Д., 2021. – С.10-11.

Ахсынньы. Декабрь.

1 – Роман Романович Абрамов төрөөбүтэ  95 сыла (1929-…). РСФСР үөрэҕириитин туйгуна, Чурапчы, Булуҥ улуустарын бочуоттаах олохтооҕо. Үлэ, тыыл бэтэрээнэ.  Литература: Абрамов Роман Романович / [хомуйан оҥордулар: Л. Р. Шарина, Е. Р. Абрамова, В. Р. Абрамова]. — Дьокуускай : Сайдам, 2015. — 430 с.

Туһаныллыбыт литература

1. Алаас буойун уолаттара : Кытаанах,Танда – Бахсы 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П. Скрябина [уо.д.а.]. — Дьокуускай : Издатель В.Д.Макеев, 2020. – 248 с.
2. Сут –кураан, уот – сэрии, көһөрүү : Кытаанах, Танда- Бахсы нэһилиэктэрэ  1941-1945 сс. / суруйдулар, хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина [уо. д.а.; киирии тыл автордара С.А.Саргыдаев, Е.Н.Потапов].- Дьокуускай : Издатель Э. Т. Пономарев,2022. – 456 с.
3. Боотуруускай улууһа. I Хатылы нэһилиэгэ: үс чаастаах. – Дьокуускай: Издатель В.Д.Макеев, 2023 — .Ч. 1 / хомуйан оҥордулар: Д.И.Скрябин, И. И. Скрябин, Е. И. Скрябина. – 2023. – 348 с.
4. Билиигэ сирдиир, кэрэҕэ уһуйар Кытаанах оскуолата: / Саха Респ. Чурапчы улууһун “МБОУ-В.С.Яковлев-Далан аатынан Кытаанах орто оскуолата” ; [хомуйан оҥордулар: Т.Е.Пономарева, Е.П. Скрябина, Е.И.Скрябина ; редкол.: Т.Е.Пономарева, Е.П.Скрябина, О.Р.Аржакова]. – Дьокуускай : Дани –Алмас,2014. – 362 с.
5. Матвеев Николай Михайлович / хомуйан оҥордо Е.Е.ефимова. – Дьокуускай : Сайдам, 2010. – 136 с. – (Умнуллубат ааттар)
6. История образования в Чурапчинском улусе / Респ. Саха (Якутия), Муниц. каз. Учреждение «Упр. образования Чурапч. улуса (р-на)» ; [сост.: М. И. Чичигинарова, К. К. Пермяков, Н. И. Дьячковский] . — Якутск : Компания «Дани Алмас», 2013. — 179

7. Краеведы Якутии : биографический справочник / Якут. гос. объед. музей истории и культуры народов Севера им. Ем. Ярославского ; [сост.: П. В. Винокуров, Н. К. Гоголева]. — Якутск : Бичик, 2007- Вып. 2. — 2011.
8. Слово об учителе / Чурапчинская средняя общеобразовательная школа им. С. А. Новгородова ; [составители коллектив методических объединений школы]. — Якутск : Алаас, 2017. — 313, [2] с.
9. Трудовая слава Якутии : почетные граждане Респ. Саха (Якутия), городов и улусов / Правительство Респ. Саха (Якутия) ; [авт.-сост. М. П. Габышев, К. Е. Павлов]. — Якутск : Сахаполиграфиздат, 2003. — Т. 1. — 2003. — 415 с.Начало формы