Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. олохтоох ааптардарбыт, СӨ муниципальнай сулууспатын туйгуна, Кытаанах нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо Е.П.Скрябина дьиэ-кэргэнинээн бичийбит кинигэлэрэ билигин хас биирдии нэһилиэк олохтооҕун настольнай кинигэтэ буолла. Ол да буоллар наадыйааччы усутудьуоннарга, историяны сэргээччилэргэ анаан тохсунньу ыйга төрөөбүт Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылаахтарын бу кинигэ ылыллыбыт матырыйаалтан билсиҥ, сэргээҥ.

1941 сылга ыҥырыллыбыттартан:

1. Пономарев Егор Федотович, 1917 сыллаахха, тохсунньу 1 күнүгэр, Боотуруускай улууһун I Хатылы (Кытаанах) нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Быраата Роман (1922), Ярославскай аатынан холкуос чилиэннэрэ кытаанах оскуолатыгар үөрэммитэ. Сэрии иннинэ Алдан оройоунугар көмүс хостооһунугар бириискэҕэ үлэлээбитэ. 1941 с. атырдьах ыйын 16 к. Алдан оройуонуттан Томмотттон ыҥырыллыбыт. Японияны утары сэриигэ 1945 с. өлбүт. Көмүллүбүт сирэ биллибэт.

      Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо д. а.- Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев. — 2020. — – С.39

1942 сылга ыҥырыллыбыттартан:

1. Блинов Алексей Гурьевич, 1902 сыллаахха, тохсунньу 1 күнүгэр, Боотуруускай улууһун I Хатылы (Кытаанах) нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Кэргэнэ – Блинова Мария Николаевна (1903), оҕолоро: Миисэ (1935), Роман (1937), Николай (1940), Алексей (1942). “Бойобуой” холкуос чилиэннэрэ. Силип эбэтигэр олорбуттар. Алпексей Гурьевич 1942 с. Намҥа командировкаҕа сылдьан ыҥырыллыбыта. Үлэ фронугар сылдьыбыта. 1942 с. олунньуга сэллигинэн ыалдьан төннөн кэлэн, 1947 с. өлбүтэ

      Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо д. а.- Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев. — 2020. — – С.49

1. Коркин Гаврил Андреевич, 1904 сыллаахха, тохсунньу 1 күнүгэр, Боотуруускай улууһун I Хатылы (Кытаанах) нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Кэргэнэ Коркина Анна Михайловна (1914), кыргыттара: Мария (1936), Евдокия (1939),Ярославскай аатынан холкуос чилиэннэрэ. Кулуһуннаахха олорбуттара. 1942 с., бэс ыйын 20 күнүгэр ыҥырыллыбыта. 315-с стрелковай дивизия1028-с стрелковай полкатыгар түбэспитэ.1942 с.ахсынньы 20 күнүгэр,Сталинградскай уобалас Н-Чирскай оройуон Максимовка сэлиэнньэтигэр өлбүтэ.

      Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо д. а.- Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев. — 2020. — – С.58

• Коркин Гаврил Иванович I, 1906 с (1913. Тохсунньу 28 күнүгэр) Боотуруускай улууһун I Хатылы (Кытаанах) нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Кэргэнэ Коркина Мотрена Афанасьевна (1920), уола Коркин Гаврил Гаврильевич (1943), “Эдэр ыччат” холкуос чилиэннэрэ. Дьүлэйгэ олорбуттар. 1942 с бэс ыййын 20 күнүгэр ыҥырыллыбыта. 440-с байыаннай чааска түбэспитэ. 1942 с. тохсунньу 21 күнүгэр Молотовскай уобалас Кунгурскай оройуон Жилино сэлиэнньэтигэр ыалдьан госпитальга эмтэнэ сытан өлбүтэ.

       Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо д. а.- Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев. — 2020. — – С.58

1. Ноев Гаврил Константинович Боотуруускай улууһун I Хатылы (Кытаанах) нэһилиэгэр, 1909 с (1912 с тохсунньу 5 күнүгэр) дьадаҥы бааһынай дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Ийэтэ – Ноева анна Николаевна (1877), кэргэнэ – Ноева Екатерина Гаврильевна, кыргыттара: Елена (1938), Лидия (1939). “Эдэр ыччат” холкуос чилиэннэрэ. Кытаанах оскуолатыгар үһүс кылааһы бүтэрбитин кэннэн, ийэтэ өлөн салгыы кыайан үөрэммэтэҕэ. Онон саҥа тэриллибит артыалга, салгыы “Эдэр ыччат” холкуоска бэрэссэдээтэлинэн үлэлии олорон, 1942 с балаҕан ыйын 29 күнүгэр ыҥырыллыбыта. 76-с стрелковай дивизия 149-с стрелковай полкатыгар Монголияҕа караульнай сулууспаҕа сылдьан, доруобуйатын туругунан 1944 с. муус устарга дойдутугар эргиллэн кэлбитэ. “Эдэр ыччат” холкуоска бэрэссэдээтэлинэн, бөдөҥсүйбүт Маленков аатынан,Сталин, Субуруусскай, партия XXII съеһэ аатынан холкуостарга биригэдьииринэн, Субуруускай аатынан сопхуоска кладовщигынан, сылгы ферматын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Гаврил Константинович нэһилиэгэр симментальскай боруода сүөһүнү маҥнайгынан олохсуппута. Кини үчүгэй үлэтин иһин 1957 с. Москваҕа БСТХБ сылдьыбыта. 1969 сылтан нэһилиэк Бочуоттаах гражданина. “1941-1945 сс Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр килбиэннээх үлэтин иһин”, “Советскай Армия 50 сыла”, “Кыайыы 30 сыла”, “В.И.Ленин трөөбүтэ 100 с. килбиэннээх үлэтин иһин”, “Үлэ бэтэрээнэ” мэтээллэрдээх, “Социалистическай куоталаһыы кыайыылааҕа” бэлиэлээх. Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун, Чурапчы оройуонун райкомун, райсоветын, холкуостар, сопхуос, нэһилиэк Бочуотунай грамоталарынан элбэх төгүл наҕараадаламмыта. 1979 с. ахсынньы 6 күнүгэр ыалдьан өлбүтэ. Кэргэнэ Екатерина Гаврильевна, оҕолоро: Елена, Лидия, Анастасия, Екатерина, Анна, Валентин.

           Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо д. а.- Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев. — 2020. — – С.62

1. Филиппов Василий Иннокентьевич, 1910с (1902 с тохсунньу 14 күнүгэр) Боотуруускай улууһун I Хатылы (Кытаанах) нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Кэргэнэ – Филиппова мария Алексеевна (1908)уолаттара: Федор (1935), Иннокентий (1940). “Кыһыл сэрииһит” холкуос бастакы бэрэссэдээтэлэ. Василий Иннокентьевич Филиппов – ССКП чилиэнэ.  Төлөй нэһилиэгэр Сэбиэт бэрэссэдээтэлинэн үлэлии олорон, армияҕа 1942 с. балаҕан ыйын 29 күнүгэр ыҥырыллыбыта. 19-с стрелковай дивизия састаабыгар сэриилэһэ сылдьан, 1943 с. кулун тутар 15 күнүгэр, сэрии толоонугар өлбүтэ. Украинаҕа Харьков куоракка көмүс уҥуоҕа көтөҕүллүбүтэ. Кэргэнэ – Филиппова Мария Алексеевна (Субуруускай Маайа) эдэр эрдэҕинэ дьахталлары кытта үлэҕэ активистка. Уоллара – Федя, айылҕаттана талааннаах уруһуйдьут этэ.

        Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо д. а.- Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев. — 2020. — – С.70

1943 сылга ыҥырыллыбыттартан:

1. Афанасьев Гаврил Петрович, 1900 с. (1895, тохсунньу 1 күнүгэр) Боотуруускай улууһун I Хатылы (Кытаанах) нэһилиэгэр төрөөбүтэ. “Бойобуой” холкуос чилиэнэ. Гаврил Петрович, холкуоһугар үлэлии сылдьан, 1943 с., бэс ыйын 24 күнүгэр ыҥырыллыбыта. Үлэ фронугар сулууспалаабыта. 1945 с. кэлбитэ. 1970 с. ыалдьан өлбүтэ. Кэргэнэ Новгородова Варвара Лазаревна, икки уол оҕолоохтор. “1941-1945 сс Аҕа дойду Улдуу сэриитин кэмигэр килбиэннээх үлэтин иһин” мэтээллээх.

         Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо д. а.- Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев. — 2020. — – С.72

1. Спиридонов Григорий Федотович , 1919 с. тохсунньу 19 күнүгэр, Боотуруускай улууһун I Хатылы (Кытаанах) нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Кытаанах оскуолатыгар 7 кылааһы бүтэрбитэ. 1942 с. Чурапчытааҕы педучилищены бүтэрэн учуутал идэтин ылбыта. Оройуон оскуолаларыгар учууталлаабыта. 1943 с., бэс ыйын 24 күнүгэр оройуоҥҥа физкультура уонна спорт кэмитиэтин бэрэссэдээтэлинэн үлэлии олорон ыҥырыллыбыта. Белорусскай фроҥҥа 18-с стрелковай дивизия 58-с стрелковай полкатыгар сылдьан сэриигэ киирбитэ. Орша, Борисово,Минскэй куораттары босхолоспута. Березина өрүһү туораабыта. 1944 с. от ыйын 7 күнүгэр бааһырбыта. 1944 с. о ыйын 30 күнүгэр инбэлиит буолан эргиллибитэ. Идэтинэн оройуон оскуолаларыгар учууталлаабыта. Одьулууҥҥа детсадка үлэлээбитэ.1983 с. ыалдьан өлбүтэ. Кэргэнэ Пинигина Мария Гри горьевна – фельдшер, 6 оҕолоохтор.

       Литература: Алаас буойун уолаттара : Кытаанах, Танда-Бахсы : 1941-1945 сс. / хомуйан оҥордулар: Е. П.Скрябина уо д. а.- Дьокуускай : Издатель В. Д. Макеев. — 2020. — – С.81